Ý nghĩa của những kí hiệu thường gặp trên đồ nhựa – Phân biệt và giải mã chúng

Hộp đựng thực phẩm, bình đựng nước hay chai nhựa… là vật dụng quen thuộc, được sử dụng hàng ngày trong gia đình.

 Nếu bạn tinh ý quan sát thì dưới đáy hoặc mặt sau của mỗi đồ nhựa đều có một ký hiệu nhỏ hình tam giác kèm với một con số để phân biệt chúng. Ký hiệu này được gọi là mã nhận diện nhựa (Resin Identification code-RIC) do Tổ chức Tiêu chuẩn quốc tế ASTM ban hành. Tương ứng các con số là từ 1 đến 7 hiển thị trong tam giác, chính là ký hiệu số mô tả loại nhựa cấu thành nên một đồ nhựa bất kỳ.

Khi mua sắm các loại hộp thực phẩm bằng nhựa, đã bao giờ bạn từng nhìn qua các ký hiệu dưới đáy hộp để xác định chính xác đó là loại nhựa gì, có đảm bảo an toàn cho sức khỏe hay không? Ở bài này mình xin chia sẻ cụ thể hơn về tất cả các loại nhựa thông dụng có mặt trên thị trường, đồng thời giúp các bạn phân biệt ký hiệu các loại nhựa hoặc các đồ dùng bằng nhựa.

Nhựa số 1: PET hay PETE

Nhựa số 1 được sử dụng khá phổ biến trong đời sống hàng ngày. Bạn sẽ dễ dàng bắt gặp ký hiệu nhựa số 1 khi đi siêu thị để mua đồ uống, dầu gội, dầu ăn, nước mắm…

Nhựa Số 1 (PET/PETE) hay Polyethylene terephthalate – Là nhựa trong, không đục, và khá bền, tuy nhiên, khả năng chịu ẩm và khí gas kém. Vật liệu này được sử dụng đa dạng trong cả lĩnh vực thực phẩm và phi thực phẩm.  Loại nhựa này được xem là loại đồ nhựa chỉ nên sử dụng một lần và rất dễ tái chế.

Công thức hóa học của nhựa số 1 là (C10H8O4)n.

Ứng dụng của nhựa số 1

Loại nhựa này thường được ứng dụng trong đóng gói, bao gồm làm chai đựng thức uống (nước khoáng, nước trái  cây, nước giải khát), bao bì thức ăn tráng miệng, thức ăn vật nuôi…

Nhựa số 1 có an toàn không?

Nhựa số 1 không được khuyến khích sử dụng lần thứ hai vì trên bề mặt nhựa có nhiều lỗ rỗng, vi khuẩn dễ xâm nhập, các chất độc hại trong nhựa cũng dễ thôi ra ngoài. Tuy nhiên ở Việt Nam, nhựa số 1 (PET) vẫn được sử dụng để tái chế thành chai nhựa mới hoặc sợi polyester làm quần áo, thảm, bông nhồi gối…

Ở nhiệt độ cao, các phân tử có hại trong nhựa PET (nhựa số 1) có thể thẩm thấu vào các loại dung dịch, chất lỏng trong chai nhựa, vì thế theo các chuyên gia thì nhựa số 1 có mức độ an toàn là mức vàng.

Nếu tiếp tục sử dụng đồ nhựa làm từ nhựa số 1, có nguy cơ bên trong chúng sẽ chảy các kim loại nặng và hóa chất ảnh hưởng tới sự cân bằng hormone trong cơ thể.

Ngoài ra, loại chai làm từ vật liệu này rất khó vệ sinh, dễ dàng sinh ra vi khuẩn, đặc biệt, Terephthalates Polyethylene có thể rỉ ra một chất gây ung thư.

Nó cũng là loại nhựa không thể sử dụng để quay thực phẩm trong lò vi sóng.

Cách sử dụng nhựa số 1 an toàn

+ Chỉ nên dùng 1 lần

+ Không đựng nước hay thực phẩm nóng trong hộp nhựa/ chai nhựa PET (nhựa số 1)

+ Tránh để các đồ nhựa làm bằng nhựa số 1 đang đựng nước, thực phẩm gặp nhiệt độ cao, ví dụ gần bếp ga, trong xe hơi, ngoài trời nắng…

+ Nhìn kỹ kí hiệu nhựa số 1 khi đi mua thực phẩm, nước uống…

+ Sau khi sử dụng, bạn nên vứt đi những chai nước có ký hiệu nhựa số 1, không nên tái sử dụng lại.

+ Nhựa số 1 chỉ an toàn khi nguyên liệu sản xuất ra các đồ dùng mang ký hiệu nhựa số 1 là nhựa PET nguyên sinh.

Nhựa số 2 HDPE

Nhựa số 2 được sử dụng rộng rãi trong đời sống của chúng ta. Nó có mặt ở khắp mọi nơi và là vật liệu tạo nên chai lọ đóng gói cho các sản phẩm như: Thực phẩm, dược phẩm, thuốc thủ y, mỹ phẩm, hóa phẩm,..

Nhựa số 2 chính là HDPE (high-density polyethylene), có công thức hóa học là (C2H4)n.

HDPE là kết quả của việc trùng phân từ Etilen tỉ trọng cao trong áp suất thấp, thêm vào đó kết hợp các chất xúc tác như crom hay silloc catalyts…

+ Loại nhựa này có thể tái sử dụng nhưng không nên quá nhiều lần và có thể tái chế.

+ HDPE có sức chịu đựng tốt với các thành phần hóa học nên thường được sử dụng cho các sản phẩm gia dụng và trong ngành công nghiệp hóa chất. Các chai HDPE có màu bền hơn các chai không màu.

+ HDPE là loại nhựa có độ bền cực tốt, chống lại sự ăn mòn tự nhiên như nước, gió, mưa axit. Bên cạnh đó, chất liệu nhựa HDPE còn chịu được cả tia cực tím từ ánh sáng mặt trời trực tiếp chiếu vào. còn có khả năng chống nhiệt nổi trội hơn hẳn so với các vật liệu nhựa thông thường khác.

+ Khả năng chống chảy của vật liệu này cũng rất nổi bật, chỉ bắt cháy ở nhiệt độ 327°C (gần gấp 2 lần so với các chất liệu khác).

+ Độ cứng bề mặt thấp, dễ bị biến dạng, dễ bị xước, độ bền cơ học không tốt.

Ứng dụng của nhựa số 2

HDPE thường được sử dụng để sản xuất các loại bình bán trong suốt  đựng sữa, Nước giải khát, hoặc bình chứa các loại nước tẩy rửa, dầu gội đầu , nước rửa chén, sữa tắm, và túi nhựa…

Nhựa số 2 có an toàn không?

Ký hiệu nhựa số 2 thường được tìm thấy dưới những bình sữa hoặc chai nước trái cây. Số 2 mang hàm nghĩa những chai nhựa này sẽ ngăn rửa trôi hóa chất và chúng an toàn để sử dụng nhiều lần.

HDPE được coi là loại nhựa ít nguy hiểm. Chúng hay được sử dụng để chế tạo các loại chai nhựa đựng sữa, nước suối, nước trái cây, thuốc tẩy hay dầu gội đầu.

Ngoài ra, HDPE còn sử dụng để chế tạo túi nhựa, vật liệu cách nhiệt hay ống nhựa. Polyethylene là họ nhựa phổ biến nhất trên thế giới với độ dẻo, bền chắc, khả năng chống ẩm rất tốt.

Tóm lại, nhựa số 2 là loại nhựa an toàn để sử dụng. Khi chọn mua sản phẩm nhựa đựng thực phẩm, chúng ta nên chú ý đến các thông tin trên sản phẩm nhựa cũng như lựa chọn thương hiệu uy tín, ưu tiên lựa chọn các sản phẩm nhựa nguyên sinh chưa qua tái chế để bảo vệ sức khỏe cả gia đình.

Nhựa số 3 PVC

PVC là loại nhựa mềm và dẻo nhưng chứa nhiều hóa chất độc hại.

Ứng dụng của nhựa số 3

• Các loại màng bọc bao bì, màng bọc thực phẩm, màng nhựa kiếng trong suốt
• Các loại chai như chai đựng dầu ăn, đựng nước, các dung dịch thực phẩm dạng lỏng
• Các loại đồ chơi và rất nhiều sản phẩm khác.

Các chất phụ gia độc hại như phtalates và bisphenol A thường được sử dụng trong sản xuất nhựa PVC. Trong đó đáng chú ý nhất là Bisphenol A (BPA) chính là chất phá hủy nội tiết tố, có khả năng dẫn đến ung thư và nhiều loại bệnh lý nguy hiểm khác.

Nhựa số 3 có an toàn không?

Nhựa PVC có khả năng thẩm thấu và hòa tan vào thức ăn dưới tác dụng của nhiệt độ, rất nguy hiểm. Dưới đây mình tổng hợp các điểm quan trọng nhất mà bạn cần lưu ý với nhựa PVC:

• Khi mua đồ chơi cho bé tuyệt đối không mua đồ chơi bằng nhựa PVC, tránh để bé ngậm các loại đồ chơi nhựa.
• Hạn chế dùng màng bọc thực phẩm, đặc biệt tuyêt đối không bọc thực phẩm còn nóng. Tuyệt đối không dùng màng bọc thực phẩm rồi cho vào lò vi sóng để hâm nóng => thói quen vô cùng nguy hiểm đến sức khỏe.
• Không dùng nhựa PVC để đựng thực phẩm, hâm nóng thực phẩm hoặc đựng các loại thực phẩm nóng.

 Nhựa PVC (Polyvinyl Clorua) là loại nhựa mềm dẻo nhưng rất nguy hiểm vì chứa nhiều chất độc hại như phthalates và BPA.
Nhựa số 3 có trong Pano quảng cáo, các loại màng bọc bao bì, màng bọc thực phẩm, màng nhựa kiếng trong suốt…
 PVC là loại nhựa cực kỳ nguy hiểm bởi nó có khả năng hoà tan và thẩm thấu vào thức ăn dưới tác dụng của nhiệt độ. Tuyệt đối không dùng màng bọc thực phẩm rồi cho vào lò vi sóng để hâm nóng. PVC trong Pano và các đồ nhựa khi bị thải ra bãi rác sẽ có thể thấm chậm vào đất gây ô nhiễm đất và nước.

Nếu đốt các sản phẩm PVC sẽ sinh ra các chất độc hại ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, gây ung thư, rối loạn hệ miễn dịch, rối loạn cấu trúc gen, các bệnh về hô hấp, tuần hoàn, mắt…

Nhựa số 4 LDPE

Nhựa số 4 chính là nhựa LDPE (Low-density polyethylene). Nhựa số 4 có ký hiệu hình tam giác và con số 4 bên trong.

Polyetylen mật độ thấp (LDPE) là một loại nhựa nhiệt dẻo được làm từ ethylene monome. Nó là loại polyetylen đầu tiên, được sản xuất vào năm 1933 bởi Imperial Chemical Industries (ICI) sử dụng quy trình áp suất cao thông qua phản ứng trùng hợp gốc tự do.

Công thức hoá học của nhựa LDPE là (C2H4)n.

+ Trọng lượng nhẹ

+ Chống va đập tốt

+ Cực kỳ linh hoạt

+ Dễ dàng làm sạch

+ Không hấp thụ độ ẩm

+ Chống hóa chất và chống ăn mòn

Các ứng dụng của nhựa số 4

Nhựa số 4 (LDPE) có tính trơ về mặt hóa học nên được dùng để chế tạo chai lọ đựng hóa chất, găng tay nilong và dùng phổ biến làm túi đựng hàng, vỏ bánh và hộp đồ đông lạnh,…

Nhựa số 4 có an toàn  không?

Nhựa số 4 dù trơ về mặt hóa học nhưng chịu nhiệt kém, vì vậy không nên dùng trong lò vi sóng, tránh nhiệt độ cao.

Lưu ý: Không nên cho các sản phẩm từ nhựa này vào lò vi sóng vì loại nhựa này dễ nóng chảy.

Những chai nhựa được làm từ polyethylene (số 4) phù hợp cho việc sử dụng nhiều lần. Tuy nhiên hãy lưu ý rằng chúng chỉ an toàn nếu như bạn dùng để chứa nước lạnh và phải làm sạch chai nhựa thường xuyên.

Nhựa số 4 chỉ an toàn khi nguyên liệu sản xuất ra các sản phẩm có ký hiệu nhựa số 4 là hạt nhựa LDPE nguyên sinh.

Người tiêu dùng nên lựa chọn các sản phẩm nhựa số 4 được sản xuất bởi các nhà máy, khu chế xuất uy tín để đảm bảo độ an toàn.

Nhựa số 5 PP

Nhựa số 5 chính là nhựa PP (nhựa polypropylene) – Một trong những loại nhựa thông dụng và được sử dụng nhiều nhất hiện nay.

Các ứng dụng của nhựa số 5 PP

Nhựa PP có tính dẻo, dai, khả năng chịu nhiệt cao và không thể khử các chất hóa học. Do đó chúng hay được sử dụng để đựng các đồ ăn nóng.

Thậm chí, nhựa PP còn dùng để chế tạo tã lót dùng một lần, áo choàng giữ nhiệt, phụ tùng xe hơi như cản gió, thảm xe. Đây là loại nhựa an toàn cho thực phẩm và đồ uống, có thể tái sử dụng nhiều lần.

Nhựa số 5 có an toàn không?

Nhựa số 5 rất an toàn và không có chất độc nên thường được sử dụng để sản xuất hộp nhựa đựng thực phẩm có thể quay trong lò vi sóng. Ngoài ra nó còn được dùng để làm hộp sữa chua, chai đựng nước lọc, lọ đựng thuốc, chai đựng nước si rô hoặc nước sốt cà chua, tương ớt, ống hút….

Nhựa số 5 rất thích hợp sử dụng cho lò vi sóng vì có thể chịu đựng nhiệt độ lên tới 130oC mà không có phát sinh thêm chất độc hại. Loại nhựa này dễ dàng tái sử dụng với chi phí thấp và được nhiều tổ chức bảo vệ môi trường ủng hộ và khuyên dùng.

Thực phẩm bọc trong túi hoặc hộp nhựa, khi nung nóng trong lò vi sóng có thể hấp thụ hóa chất độc hại từ nhựa (BPA) tăng nguy cơ ung thư, bệnh tật cho người dùng.

Do đó, bạn chỉ chọn và sử dụng loại nhựa được dán nhãn an toàn dùng với lò vi sóng, theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không tùy tiện dùng đồ nhựa không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Đọc kỹ nhãn mác đồ dùng, chú ý cụm từ “microwave-safe” hoặc “microwavable” (sử dụng được trong lò vi sóng) trên các hộp nhựa, điều này có nghĩa chúng sẽ không bị chảy, nứt vỡ khi gặp nhiệt cao.

Tuy nhiên chú ý này không đảm bảo rằng những hộp đó sẽ không sản sinh hóa chất trong quá trình xử lý nhiệt. Tốt nhất bạn nên dùng đồ sứ, thủy tinh chịu nhiệt để quay thực phẩm trong lò vi sóng, hạn chế đồ nhựa.

Ngoài ra, bạn có thể chú ý dưới đáy đồ nhựa, trong mục “recycle” có kí hiệu “PP”, đây là loại tốt, có nhiệt độ nóng chảy cao.

Một cách để nhận biết những đồ dùng không nên sử dụng với lò vi sóng là chúng sẽ nóng lên rất nhanh sau 30 giây ngay khi bỏ vào lò.

Việc hâm nóng thức ăn cần tránh xa đồ đánh dấu số “3” hoặc “PVC” (viết tắt của polyvinyl clorua, thường được gọi là vinyl), các đồ dùng một lần (bát, cốc nhựa), thường chứa phthalates, một chất phụ gia rất độc hại cho thần kinh và ảnh hưởng tới khả năng sinh sản.

Đặc biệt không dùng những sản phẩm có màu sắc, bởi các chất tạo màu gặp nhiệt cao sẽ gây độc cho hệ tiêu hóa của bạn.

Ngoài ra, bạn chú ý thời gian làm nóng thức ăn không quá 3 phút. Để lâu, khiến nhựa tốt biến dạng hoặc nứt vỡ (tuy không có độc), còn các đồ dùng kém chất lượng sẽ thải độc tố.

Bạn cần chú ý những thực phẩm nhiều dầu mỡ, bơ bỏ vào lò vi sóng, nhiệt độ sôi cao sẽ gây biến dạng đồ đựng nhựa.

Nhựa số 6 PS

Nhựa PS (Polystyrene) nhựa tái sinh là loại nhựa rẻ và nhẹ.

Các ứng dụng của nhựa số 6 PS

Thường dùng làm hôp xốp đựng thức ăn hoặc dĩa, ly, muỗng dùng 1 lần.

Có thể tìm thấy trên vỏ một số hộp đựng đồ ăn nhanh, cốc uống nước, hộp đựng trứng và dao đĩa thìa picnic.

Nhựa số 5 có an toàn không?

Không nên dùng nhựa PS để đựng thức ăn nóng (trên 70 độ C) vì ở nhiệt độ cao, lượng Monostyren (chất có hại trong nhựa PS) được giải phóng gây tổn hại cho sức khoẻ.

Nhựa số 6 có khả năng chịu nhiệt và lạnh đáng kể, nhưng ở nhiệt độ cao hoặc gặp chất chua có thể giải phóng chất độc hại.

Ngoài ra, cũng không được dùng đựng đồ có chất acid mạnh, chất kiềm mạnh.

Chính vì thế, loại nhựa này không được phép dùng để đựng đồ ăn thức uống lâu dài.Loại nhựa này được cảnh báo không được phép dùng để đựng thực phẩm lâu dài.

Nhựa số 7 OTHER

Là những loại nhựa còn lại, nhưng phổ biến nhất là nhựa PC và Tritan:

+ Nhựa PC thường được đưa vào sản xuất các loại bình đựng nước, bình sữa em bé, hộp đựng thực phẩm,… Đã có nhiều ý kiến tranh cãi chất liệu nhựa này không an toàn, gây ung thư vì chứa BPA.

Tuy nhiên, “Vào năm 2014, FDA (Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ ) đã công bố bản báo cáo mới nhất, xác nhận giới hạn tiếp xúc là 50 µg/kg (khoảng 23 µg/lb) hàng ngày, và kết luận rằng BPA có thể an toàn ở mức được cho phép“. Vì vậy mà hiện nay các đồ dùng bằng nhựa này đều được in thêm chữ BPA Free – nghĩa là đảm bảo an toàn, không chứa chất gây ung thư.

+ Nhựa Tritan có độ trong suốt như thủy tinh, khi rơi khó vỡ, đảm bảo an toàn sức khoẻ cho người sử dụng, thường dùng làm bình đựng nước, hộp đựng thực phẩm, ly đựng nước,…

Lưu ý đối với những bình nước có ghi nhựa số 7 thì nên chọn những loại sản phẩm có ghi BPA free hoặc có giấy chứng nhận từ bộ y tế để đảm bảo an toàn.Nhựa số 7 thường được dùng để sản xuất thùng nhựa đựng hóa chất hoặc hộp đựng thức ăn như hộp sữa chua, hộp mì ăn liền, hộp đựng bơ…

Bảng phân biệt các loại nhựa qua ký hiệu dưới đáy hộp (của Hội đồng hóa học Hoa Kỳ):

 

III/. TỔNG KẾT CÁC LOẠI NHỰA NÊN DÙNG VÀ NÊN TRÁNH

Qua phần phân biệt ký hiệu các loại nhựa ở trên, hẳn các bạn đã phân biệt rõ ràng đặc điểm của từng loại nhựa rồi đúng không.

Vậy tóm lại nhựa số mấy là an toàn cho sức khỏe?

Dưới đây mình tổng hợp các loại nhựa an toàn nên dùng và nên tránh để bạn dễ nhớ:

Lưu ý: nếu bạn tìm dưới đáy hộp mà không thấy, điều này nhiều khả năng đây là loại nhựa số 7 (Nhựa PC) rất độc hại. Đây là loại nhựa độc nhất trong các loại nhựa độc hại => Tuyệt đối tránh!

Một số ký hiệu khác trên hộp nhựa đựng thực phẩm

Lời kết

Như vậy qua bài viết ngắn về phân biệt ký hiệu các loại nhựa, hy vọng các bạn có thể dễ dàng phân biệt được loại nhựa nào là loại nhựa an toàn cho sức khỏe cũng như khi mua sắm các dụng cụ đựng thức ăn, các bạn có thể chọn cho mình những chất liệu tốt và an toàn cho sức khỏe.